Yabancı Ziyaretçiler İçin Türkiye'de Yapılması ve Yapılmaması Gerekenler

İlk kez Türkiye'ye gelen arkadaşlarımı yıllardır havalimanından alıyorum. Her seferinde aynı soruları duyuyorum: "Pazarlık yapmam gerekiyor mu?", "Ayakkabıyı kapıda mı çıkaracağım?", "Sahili mi seçsem, Kapadokya'yı mı?" Bu yüzden kendi notlarımı toparlayıp derli toplu bir yabancı turist Türkiye rehberi hâline getirmek istedim. Aşağıdaki maddeler, misafirlerime tekrar tekrar anlattığım, işe yaradığını bizzat gördüğüm şeyler.

Adım Adım: Gelmeden Önce ve Geldikten Sonra

1. Vize ve pasaport durumunuzu kendi ülkenizin şartlarına göre kontrol edin. Türkiye'nin vize uygulaması ülkeye göre değişiyor; bir Alman arkadaşımla bir Hintli arkadaşımın süreci hiç aynı olmadı. En sağlıklısı, seyahatten en az birkaç hafta önce resmî konsolosluk kanallarından teyit almak. Pasaport geçerlilik süresinin de yeterli olması isteniyor, bunu unutmayın.
2. Gümrükte "beyan et, gizlemeye çalışma" kuralını benimseyin. Yanınızda yüksek miktarda nakit, pahalı elektronik cihaz, ilaç ya da reçeteli tedavi malzemesi varsa beyan etmekten çekinmeyin. Reçeteli ilaçlar için doktor raporunun İngilizce bir kopyasını taşımak, bir kez başımı ciddi bir sorundan kurtardı. Tütün, alkol ve hediye eşyası için miktar sınırları var; bu sınırlar zaman zaman güncellendiği için havalimanındaki resmî bilgilendirme panolarından ya da gümrüğün kendi duyurularından bakmanızı öneririm. Ayrıca tarihi eser niteliğinde taş, sikke, seramik parçası çıkarmaya çalışmak çok ciddi bir suç — plajdan aldığınız "ilginç" bir taş bile bavulda soru işareti yaratabilir.
3. Parayı doğru yerde bozdurun. Havalimanı kurları genelde en kötüsüdür. Şehir merkezindeki döviz bürolarını ya da banka ATM'lerini tercih ediyorum. Kartla ödeme neredeyse her yerde geçiyor; ama pazarlarda, dolmuşlarda, küçük köy lokantalarında nakit şart. Cebimde her zaman biraz bozuk para bulunduruyorum.
4. Ulaşım kartını ilk gün alın. Büyük şehirlerde metro, tramvay, otobüs ve vapur aynı kartla kullanılabiliyor. Şehirler arası mesafeler tahmin ettiğinizden uzun: İzmir'den Trabzon'a otobüsle gitmeyi planlayan bir misafirimi son anda ikna edip uçağa bindirmiştim. Dört günlük bir programa iki bölgeden fazlasını sığdırmayın; ülkeyi bölge bölge gezmek üzerine yazdığımız rota önerilerine bakmanız işinizi kolaylaştırır.
5. Selamlaşma ve davet kültürüne hazırlıklı olun. Çay ikramı gerçekten samimidir, satış taktiği değildir; reddetmek zorunda kalırsanız gülümseyerek "teşekkür ederim" demek yeterli. Bir eve davet edilirseniz ayakkabılarınızı kapıda çıkarın, küçük bir hediye (tatlı, çiçek, kahve) götürün. Yaşlılara hitap ederken "abla/abi/amca/teyze" gibi ifadeler kullanılır; bu bir yakınlık göstergesidir.
6. Cami ziyaretinde kıyafet kurallarına uyun. Kadınlar için başörtüsü, herkes için omuz ve diz kapatan giysi. Namaz vakitlerinde girmemek, fotoğraf çekerken ibadet edenlere yönelmemek en temel nezaket. Birçok camide girişte ücretsiz örtü veriliyor.
7. Pazarlığın nerede geçerli olduğunu öğrenin. Kapalı çarşılarda, halı-kilim ve hediyelik eşya dükkânlarında pazarlık normaldir. Süpermarkette, zincir kafede, eczanede değildir. Restoranda hesabı bölüşmek yerine bir kişinin ödemesi yaygındır; ısrar ederseniz kırılan olmaz ama şaşıran olur.
8. Bahşiş için basit bir ölçü tutun. Restoranda hesabın küçük bir yüzdesi, taksi ücretinde yukarı yuvarlama, otel görevlisine küçük bir tutar. Zorunlu değil ama takdir edilir.

Karar Verirken: Hangi Bölge Size Uygun?

Misafirlerimin en çok zorlandığı nokta bölge seçimi oluyor. Kabaca şöyle özetliyorum:

İlk gelişinizde Ege veya Akdeniz sahillerinden birini merkez alıp oradan kısa kaçamaklar yapmayı öneriyorum. Konaklamada da tercih önemli: otel mi, apart mı, butik konak mı sorusunun cevabı seyahatinizin ritmini belirliyor. Ailesiyle gelenlere apart, çift olarak gelenlere butik konak tarafına bakmalarını söylüyorum.

Sık Yapılan Hatalar